Annou Matjé Kréyol
Avan nou ba'w rézilta'w, mi kèsion lasimenn-lan!
❓
An kèsion ba'w

🗣️ Anpil évennman ka woulé tout koté an péyi-a. Moun ka sanblé pou moman pawol, bokantaj épi fè maché fwi lédjim, gadé kous yol épi gonmié, dansé bèlè oben wottay, alé fè ispò, kisasayésa.
🗣️ An poblenm tibren moun ni: sòti an kay-la pou rivé sé koté-tala, lè yo ni poblenm loto, poblenm transpò. Es sé an poblenm ba'w oben moun ou konnet, ki kalté solision ou za pran?
❓ Es ou sav sa ka fet, ki koté? Es ni asé enfòmasion? Es ni twop?
❓ Ni moun ki pé kondui men pa lé mennen loto: lannuit yo pa ka wè klè, ni twop lawout pou fè, oben pou dot rézon, ou anpami yo?
❓ Sa nou pé fè pou yo? Es fodré mété bis oben konvwa loto espésialman pou moun pé rivé adan sèten évennman?
❓ Ki dot lidé ou ni pou tout moun pé bien viv sa ki an tjè kilti-nou?
Sa ou ka di asou sa?
Matjé mel-ou pou nou bokanté
(si ou lé): (Nou pa ka patajé mel-ou. Ou pé ba nou'y si ou lé risouvwè dot mésaj kon tala.)Sa moun za di!
Si moun lé sòti apliziè yo ka pran an bis 10 plas. Ou ni taksi ka fè an pri pou 5 moun, ou pé péyé douvan. Man ni loto-mwen. Délè mwen ka fè an loto épi moun.
Lanné apré lanné, nou ka wè plis bis ka chayé moun ay wè kous yol. Menm manniè-a, man ka di bis pé mennen moun ki pa ni loto, ki pè kondui lannuit oben ki pè sòti sel, nan manifestasion popilè ka fet oswè nan péyi-a. Anni pou mandé yo an ti pri rézonab é man asiré yo tout ka batjé abò yo.
Wè pwoblem déplasman an ti péyi-a red ba moun ki pou pran bis ek dot transpò. Épi tout violans-la ka navidjé an ti péyi-nou an, ou pa ka noz pran moun ka fè istop.
Fok sé transpòtè-a arété mété moun adan difikilté. Sé an sèvis piblik. Préfè-a té dwèt blijé yo kité sé bis-la tounen.
Sé mété loto 10 plas ka tounen an tjè sé konmin-lan ba moun ki lé suiv sa ka pasé an péyi-a
Transpò-a pa bon
Dé bagay man ni pou di anlè zafè transpò-a: 1- Pwoblem transpò-a sé yonn pami lézot! Sa adan tout an lansanm pèvèsion yo ka òganizé pou fè nou soufè, ped tan ek lénèji ka atann bis oben adan gwo lanboutéyaj, fòsé anlo pami nou kité péyi-a ba yo! Anplisdisa, yo ka fè lajan tou anlè sa: vann loto ba nou (épi pri miltipliyé...), vann lésans ba nou (épi pri miltipliyé...)... 2- Sel solision valab ba nou: pran vréman konsians réyalité-nou é ini fos-nou ek lentélijans-nou pou raché libèté-nou é konswi péyi-nou.
Sa ki ni loto ka ba an pal sa ki pa ni. Fok nou tout solidè!
Sa red ba anlo moun! Tousa ka fet, pas pa ni antant adan òganizasion.
Mwen ka mandé an moun si i pé kondwi mwen pi douvan.
Man ni chans man ni loto-mwen. Mé sa ka fè mwen lapenn ba tou sa ki apié. Toutan sé ansel sosiété transpò ki ni, yo pé fè kon yo lé pas pèsonn pa ka jennen yo.
Fok pétet pasé wè sé moun-lan kay-yo... palé épi yo asou kilti péyi-a... sa ki ka fet ek popozé yo vini menm an fwa... mennen yo épi nou pou kréyé lanvi sòti... lanvi ankourajé tout sa ka fè viv kilti-nou.
Man apié, loto-mwen an pann. Man pé di aprézan sa sa yé pran fè épi transpò. Man maché yonndé fwa. Mal jounou mwen lévé, i ka fè mwen soufè atjelman.
Ou ka sav lè ni evennmen mé pwoblem-lan sé transpò ki pa ka woulé ta léswè, pou moun ki pa ni loto oben ki pa ka woulé lwen léswè. Sa pou fè sé wè pou mété transpò pou sé moun-lan.
Péyi-a pati tjoupoutet men man ka di fok mété an bis ba moun ki lé rivé adan sèten évennman pa selman léswè, lajounen tou, twop moun ka soufè pou rivé kay-yo oben kay doktè.
Zafè transpò-a sa rèd ba moun ki pa ni loto. Konvwa loto sé an bagay ki bien. Magré tout éfò sé moun-lan ki an tet tranpò-a lé fè, yo ké toujou jwenn bwakoré pas sé sistenm-lan ki lé sa.
Fodè mété bis ouben fè konvwa. I ni anlo moun ki pa lé mennen loto lannuit.
Sa tibren red lè ou pa ni loto. Ou pé pa alévini kon ou lé. Sa sé an bab. Ni bon bagay kiltirel ka fet é ou pé pa fè kò'w plézi, ou maré kon krab. Fok pétet transpò ka woulé lajounen kon lannuit pou bout owa minui
I red lè ou pa ni loto
Yè mwen pasé an lekzamen animatè randoné. Atjolman mwen kay pé alé tibren toupatou Matnik, fè moun dékouvè bel péyi-nou an.
Lafet konmin ka atiré mwens moun lanné apré lanné pas sé pli bel animasion-an ka fet lannuit. Moun ki sel, moun ki pa ni pèsonn pou alé épi yo, sa ki pa ni loto, sa ki ni loto mé pa enmen kondui sel lannuit..., tout sé moun-tala simié rété bò kay-yo. Pétet si chak lanméri té ka mété an bis pou mennen yo, yo té ké pé alé fè an won lafet (aplodi artis, ri titak, manjé sinobol, jwé épi genyen lo...) omwens an fwa nan lanné-a.
Sa tris mé fok nou mété nou ansanm pou an wouspel, pas sa red san loto! Sa ka tjwé péyi-a. Balan bon bagay ka fet toupatou mé moun blijé soufè an silans pas sa pa fasil.
Mwen an vakans, fok mété bis espésial pou moun pé rivé adan sé évennman-an.
Man pa ka kondui lannuit
Mété otobis léswè ba moun ki pa ka kondui lannuit
Pou mwen, mété an sistenm kontel taksi "UBER" ka sanm mwen an bon lidé pou lannuit. Menm lajounen
Poblenm bis sé an poblenm ba anlo moun.
Mété sèvis lotobis léswè.
Lannuit moun pa lé kondwi pas lé loto-a ki ka vini an fas ni gwo limiè. Ou pè jwenn pliziè loto yonn dèyè lot ki an fa alos ki yo pé sèvi limiè loto-a ki douvan an plis di ta'y la. Man ka mandé mwen si yo pa ka bien wè menm lajounen ek yo pa ka alé bò doktè-zié oben sé pè yo pè lannuit.